Stoïcijnse wijsheid en pleidooi voor geluk

Stoïcijnse wijsheid en pleidooi voor geluk

De afgelopen dagen heb ik de ‘Meditaties’ van Romeins keizer en stoïcijns filosoof Marcus Aurelius gelezen. Aurelius was de laatste van de ‘vijf goede keizers’ van Rome. Een wijs man met inzicht in het regeren van een wereldrijk, maar ook inzicht in het hebben van een gelukkig en zinvol leven.

Gelukkig en zinvol zijn abstracte termen waarvan niemand echt weet wat ze betekenen , laat staan hoe ze te bereiken. Veel mensen trachten deze twee termen te definiëren en te bereiken, maar vaak blijft het bij het trachten. Hoe komt dit?

Onze samenleving is gericht op prestatie en bevrediging van iemands verlangen. Een groot gedeelte van onze economie richt zich op luxe producten die niets meer zijn dan een middel om iemand status te verhogen of verlangen te bevredigen. Het succes van een persoon wordt afgezien aan de prijs van zijn auto of horloge. Er wordt van een persoon verwacht dat hij presteert, zijn diploma’s behaalt, promotie behaalt op zijn werk. En bij dit alles ook nog een gelukkig en zinvol leven leidt.

Maar behalen we wel geluk en zinvolheid door prestatie en bevrediging van onze verlangens? Volgens Aurelius niet. Hij was van mening dat een mens blij moet zijn met wat hij heeft en het geluk in andere dingen kan vinden dan wat de maatschappij definieert als succes en geluk. Je hoeft niet ongelukkig te worden van het kwaad dat iemand je aan doet, het ontbreekt deze persoon aan wijsheid en inzicht. Je kunt jezelf gelukkig blijven noemen, ondanks al het onrecht wat je wordt aangedaan.

“Alles is subjectief”, zei hij. Als dit zo is, is een gelukkig en zinvol leven dit ook. Dan hangt de definitie af van de context. Een context die iemand vaak zelf kan maken. Sluit iemand zich aan bij de context van de maatschappij waarin hij of zij leeft, of creëert hij zijn eigen context? Een context waar geluk niet gericht is op materiële, maar op immateriële dingen. Gericht is op het behalen van inzicht en wijsheid; twee zaken die naar mijn mening niet moeilijk te vinden zijn. Kennis ligt voor het oprapen in boeken als de ‘Meditaties’ van Marcus Aurelius. En bij het toepassen van kennis, verkrijgt men inzicht; naar mijn mening ook inzicht in het leiden van een gelukkig en zinvol leven.

Materiële zooi kent over het algemeen geen eind van bevrediging. Er is geen moment waarop je kunt zeggen dat je het beste van alles hebt. Technologie verandert constant en wat nu nieuw en het beste is, is dat over een paar maanden al niet meer. En ik vraag me af of bezit ook echt verlangens bevredigt. Je kunt zien aan de allerrijksten, zowel in geld als bezit, dat geld en bezit waarschijnlijk nooit genoeg is. Ze gaan door met auto’s kopen, horloges, kleding et cetera. Waarom gaat een multimiljardair door met zaken voeren? Hij heeft genoeg geld om voor de rest van zijn leven te kopen wat hij wil. Dan gaat het meer om status en aanzien te verkrijgen en dat zijn in mijn ogen niet de dingen die gelukkig maken; wat heb je er nou echt aan om je leven ‘beter’ te maken buiten dat mensen naar je opkijken?

Kennis en inzicht geven de mogelijkheid om meer te weten te komen over het leven. Als je leest over hoe een ander denkt en leeft, kun je hier een deel van toepassen in je eigen leven en een deel verwerpen wat naar je mening niet van waarde is. Hoe meer kennis, hoe meer toepassing en van die toepassing van kennis krijg je inzicht. Een auto doet niet veel meer dan je van a naar b brengen als je hem koopt, iets wat belangrijk is, maar op zichzelf staand geeft dit geen kennis, dus ook geen toepassing en inzicht. Een horloge doet niet veel meer dan de tijd aangeven; iets wat belangrijk is, maar het geeft geen kennis buiten de tijd en dus geen toepassing buiten de tijd en geen inzicht buiten de tijd.

Inzicht in het leven zorgt ervoor dat je weet wat ‘belangrijker’ is of ‘verkiesbaarder’, hoe de wereld verbetert kan worden. Sterker nog, materiële dingen dragen er voor een groot deel aan bij dat de wereld naar de knoppen gaat, ik hoef niet uit te leggen waarom; daar is genoeg bewijs voor.

Je kunt gelukkig zijn met materiële dingen als een auto, computer, mobiele telefoon, maar wat doen deze dingen op zichzelf staand? Het zijn dingen die in dienst van de mens staan, om je van a naar b te brengen of een middel zijn om kennis tot je te nemen. Je kunt gelukkig zijn met je computer op zichzelf staand: wat is ie mooi, snel, modern, maar je kunt ook gelukkig zijn met de kennis die het je oplevert. Materiële dingen van een computer leveren op zichzelf staand geen of vrij weinig kennis op, geen toepassing en geen inzicht. Het gebruiken van die computer wel, die kennis kun je toepassen en daardoor verkrijg je inzicht.

Buiten deze twee uitersten tussen gelukkig zijn met materiële zaken en gelukkig met immateriële zaken zijn er nog meer, maar het blijft in essentie neerkomen op het verkrijgen van geen of heel weinig kennis, zoals een horloge je de kennis over de tijd van nu geeft, of wel kennis verkrijgen over zaken als goed en kwaad, milieu, filosofie et cetera. Die kennis is vervolgens weer bruikbaar om toe te passen en je inzicht te vergoten, waardoor je eraan kunt bijdragen dat de kwaliteit van het leven van jezelf of anderen of de wereld in zijn totaliteit omhoog gaat.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s